Η νευροφυσιολογία του στρες
Το στρες είναι η φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε κάθε ερέθισμα που θεωρείται απειλητικό ή απαιτητικό. Ο εγκέφαλος, ως κύριο όργανο του νευρικού συστήματος, ρυθμίζει όλες τις λειτουργίες του σώματος — τόσο τις εκούσιες (κινήσεις, αισθήσεις) όσο και τις ακούσιες (καρδιακός ρυθμός, αναπνοή, πέψη). Μέσω του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ), το στρες ενεργοποιεί δύο κύριους μηχανισμούς: το Συμπαθητικό Νευρικό Σύστημα (ΣΝΣ) και το Παρασυμπαθητικό Νευρικό Σύστημα (ΠΝΣ).
Το ΣΝΣ προκαλεί διέγερση του οργανισμού και τον προετοιμάζει για την αντίδραση «φυγής ή πάλης» – αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό, τη ροή του αίματος και την αναπνοή, ενώ περιορίζει τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Αντίθετα, το ΠΝΣ ευθύνεται για την αποκατάσταση της ισορροπίας, προάγοντας τη χαλάρωση, τη σωστή πέψη, την ενίσχυση του ανοσοποιητικού και τη σωστή λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος.
Όταν οι καταστάσεις στρες είναι παρατεταμένες ή επαναλαμβανόμενες, το σώμα παραμένει εγκλωβισμένο σε κατάσταση συναγερμού, γεγονός που εξαντλεί τα συστήματα του οργανισμού και οδηγεί σε ψυχοσωματικά προβλήματα. Η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του νευρικού συστήματος και η εκπαίδευση στη ρύθμιση του άγχους αποτελούν βασικά βήματα για την αποκατάσταση της εσωτερικής ισορροπίας και τη διατήρηση της ψυχικής και σωματικής υγείας.
Τι είναι το στρες; Ο εγκέφαλος είναι το κορυφαίο όργανο του Νευρικού Συστήματος το οποίο ελέγχει τα πάντα. Μέσω του νευρικού και ενδοκρινικού συστήματος ο εγκέφαλος ελέγχει όλες τις εκούσιες και ακούσιες λειτουργίες του οργανισμού όπως π.χ. ομοιόσταση, μεταβολισμός, αντιδράσεις κλπ., αλλά επίσης «παράγει νου» και σχετίζεται με όλες τις γνωστικές λειτουργίες όπως σκέψεις, μνήμη, ομιλία, διάθεση κτλ. (Χρηστίδης, 2001)
Το Νευρικό μας Σύστημα αποτελείται από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και από το Περιφερικό Νευρικό Σύστημα. Ο ρόλος του Νευρικού Συστήματος είναι να αντιλαμβάνεται τις μεταβολές που συμβαίνουν στο εσωτερικό ή εξωτερικό περιβάλλον του οργανισμού, να επεξεργάζεται αυτές τις πληροφορίες ως προς την σημασία τους για την επιβίωση του οργανισμού και να αντιδρά ανάλογα.
Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ) περιλαμβάνει τον Εγκέφαλο και το Νωτιαίο μυελό\
ΚΝΣ = Εγκέφαλος + Νωτιαίος Μυελός
Ενώ το Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (ΠΝΣ) αποτελείται από το:
- Σωματικό (Εκούσιο) Νευρικό Σύστημακαι από το
- Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα.
ΠΝΣ = Σωματικό + Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα
Το Σωματικό Νευρικό Σύστημα ή το Εκούσιο Νευρικό Σύστημα ελέγχει τις αισθήσεις και τις κινήσεις μας.
Ενώ το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα (ΑΝΣ) ελέγχει ακούσια όλες τις αυτόματες λειτουργίες του οργανισμού όπως την λειτουργία της καρδιάς, της αναπνοής, της πέψης κ.α. και περιλαμβάνει δύο κλάδους:
- Το Συμπαθητικό Νευρικό Σύστημα (ΣΝΣ) και
- Το Παρασυμπαθητικό Νευρικό Σύστημα. (ΠΝΣ)
ΑΝΣ = Συμπαθητικό + Παρασυμπαθητικό Νευρικό Σύστημα
Το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα εμπλέκεται στην εκδήλωση οποιουδήποτε μοντέλου συμπεριφοράς, όπως στην οποιαδήποτε λειτουργία και επικοινωνία με το περιβάλλον. Το ΑΝΣ είναι υπεύθυνο για την διατήρηση της εσωτερικής ομοιοστασίας του οργανισμού.
Το Συμπαθητικό Νευρικό Σύστημα (ΣΝΣ) ευθύνεται για την διέγερση όλων των συστημάτων του οργανισμού (εκτός των τριών που διεγείρει το ΠΝΣ). Επίσης προετοιμάζει το σώμα για ανάληψη έντονης δραστηριότητας (περίπτωση έκτακτης ανάγκης, αντίδραση «φυγής ή πάλης») προκαλώντας αύξηση του καρδιακού ρυθμού και του ρυθμού της αναπνοής, αλλά και μείωση της λειτουργίας του πεπτικού συστήματος.
Το Παρασυμπαθητικό Νευρικό Σύστημα (ΠΝΣ) ευθύνεται για την κινητοποίηση και την καλή λειτουργία του αναπαραγωγικού, του πεπτικού και του ανοσοποιητικού συστήματος και επίσης συμβάλλει στην χαλάρωση όλων των υπολοίπων συστημάτων.
Αφήστε μια απάντηση